Ustawa o PPP jest martwa

Wspólne inwestycje samorządu terytorialnego i prywatnych firm można połączyć z wykorzystaniem funduszy europejskich. Dzięki formule PPP samorząd może także zaoszczędzić sporo środków własnych, które potem wykorzysta przy realizacji projektów unijnych. Partnerstwo publiczno-prywatne (PPP) oznacza współpracę pomiędzy jednostkami administracji rządowej i samorządowej (administracji publicznej) a podmiotami prywatnymi w sferach zazwyczaj kontrolowanych przez administrację, np. gospodarka komunalna i obsługa społeczno-socjalna.
- Ustawa z 2005 r., pozwalająca na łączenie kapitału prywatnego i publicznego, miała być lekarstwem na brak kapitału, który dręczył polskie samorządy i nie pozwalał im na realizację przedsięwzięć infrastrukturalnych - przypomina Artur Woźniak, wiceprezes Agencji Wspierania Inicjatyw Lokalnych (AWIL SA).

Fatalny klimat

Jednak głównym mankamentem dotychczasowych regulacji były zbyt duże wymagania na etapie przygotowania partnerstwa. Konieczność opracowania szczegółowych i kosztownych analiz sprawiała, że dla mniejszych projektów PPP przestawało być opłacalne. - Przy małych i średnich inwestycjach realizowanych w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego powinny zostać złagodzone ustawowe wymogi w zakresie obligatoryjnych analiz, jakie muszą przeprowadzać gminy - apelował wielokrotnie prof. Michał Kulesza. Obecnie mają one obowiązek analizowania ryzyka związanego z daną inwestycją czy jej opłacalności. Wydłuża to prace nad projektem i zwiększa koszty po stronie gminy (analizy sporządzają firmy audytorskie).

- Na podstawie ustawy z 2005 r. nie została podpisana żadna umowa, bo nie było aktów wykonawczych - mówi Janusz Piechociński, wiceszef sejmowej komisji infrastruktury. Poseł wskazuje na dwa powody, dlaczego ustawa jest martwa: brak aktów wykonawczych i niekorzystny klimat wokół PPP. Przez ostatnie dwa lata nie było dobrej atmosfery dla kontaktów prywatno-państwowych, otaczała je aura podejrzeń o nieuczciwość i korupcję. Urzędnik, który miał przekazać działkę na inwestycję dla inwestora prywatnego obawiał się, czy jego konkurent nie zgłosi prokuraturze, że transakcję przeprowadzono na złych warunkach. Na fatalny klimat polityczny zwracają uwagę wszyscy, którzy mówią o PPP. Nie bez przyczyny - politycy poprzedniej koalicji określali tę formę współpracy jako partnerstwo patologiczne.

Artur Woźniak, wiceprezes AWIL SA, także zwraca uwagę, że akty wykonawcze do ustawy ukazały się dopiero pod koniec lipca 2006 r. Na tym nie koniec prawnych przeszkód. W kwestii ogłoszenia przetargu ustawa o PPP odsyła do ustawy o zamówieniach publicznych. Ta zaś mówi, że aby ogłosić przetarg, konieczny jest odpowiedni formularz, który wydaje prezes RM. Tymczasem premier nie wydał tego formularza.

- Jak do tej pory u nas PPP nie zadziałało. Nie ma dobrego wzorca, który moglibyśmy zaadoptować do naszych warunków. Nie ma jednoznacznych przepisów wykonawczych, więc trudno podpisać umowę - mówi Henryk Antczak, skarbnik Mławy, w woj. mazowieckiem. - Według opinii ekspertów, umowa o PPP powinna być bardzo precyzyjna i dość obszerna, według wzorów angielskich powinna liczyć nawet 350 stron, zawierać około 140 punktów - dodaje Antczak. Prywatni przedsiębiorcy zwracali się do burmistrza Mławy z projektem dotyczącym zagospodarowania obszaru wokół Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji - chodziło o wybudowanie boiska ze sztuczną trawą, aby późną jesienią i wczesną wiosną miejscowa drużyna nie trenowała w błocie. Umowa nie doszła do skutku - ze względu na brak precyzyjnych uregulowań. Podobny los spotkał inną propozycję prywatnego przedsiębiorcy, który kupił budynek administracyjny zbankrutowanego zakładu i proponował miastu wspólna adaptację biurowca i wybudowanie lokali komunalnych. - W ten projekt też nie weszliśmy - mówi Henryk Antczak.

- Nie ma u nas dużego zainteresowania ze strony przedsiębiorców wspólnymi przedsięwzięciami. Prowadzimy tylko szpital i mamy trochę inwestycji szkolnych. W drogach inwestycje są niewielkie, nie mamy w powiecie dróg szybkiego ruchu, a prywatni przedsiębiorcy musieliby czerpać kiedyś zyski - dodaje Witold Saracyn, wicestarosta pułtuski.

Jak kontrakt małżeński

Na zarzut samorządowców, że ustawa o PPP jest skomplikowana i wymaga zbyt szczegółowych zapisów Artur Woźniak ripostuje: - Nie uznaję tego rozwiązania za wadę. Każda umowa, obojętnie czy zawarta na podstawie kodeksu cywilnego czy ustawy o zamówieniach publicznych, daje szerokie pole do współpracy. Ale to pole musi zostać dokładnie określone. PPP trwa nierzadko 30-40 lat, to taki kontrakt małżeński, który musi przewidywać wszelkie wydarzenia, jakie mogą zaistnieć w przyszłości, np. bankructwo partnera czy nadzwyczajne sytuacje, które mogą wpłynąć na przyszłą współpracę. Dlatego umowy cywilne czy o PPP muszą być obszerne. Gdyby pewne sytuacje pozostały nieuregulowane, mogłoby to stać się podstawą unieważnienia takiej umowy, strona publiczna mogłaby zostać oskarżona o niedopilnowanie interesu publicznego.